دست های تنهای حمایت
سال ۱۳۶۹ بود که تعدادی از پزشکان و متخصصان در بیمارستان شهید اصفهانی تهران دور هم جمع شدند تا برای نخستین بار به صورت رسمی راه های حمایت از بیماران اسکیزوفرنی و خانواده های آنها را تجربه کنند و این راه ادامه پیدا کرد تا امروز که بیش از ۳۰۰ بیمار و خانواده را تحت حمایت خود گرفته اند.
اسکیزوفرنیا از جمله بیماریهای عصبی-روانی است که یک درصد از جمعیت جهان به این بیماری مبتلا هستند و امکان ابتلا به این بیماری تقریبا در تمام طول عمر وجود دارد و شایع ترین سن ابتلا از ۱۵ تا ۳۰ سالگی است. شاید بتوان گفت نمونه بارز آن شخصیت اول فیلم ذهن زیبا ست که به طور مشخص ویژگی های یک بیمار اسکیزوفرنی را معرفی می کند. در ایران نیز تاکنون معادل ۴۰۰ هزار بیمار اسکیزوفرنیا شناسایی شده که تنها درصد اندکی از آنها تحت حمایت تشکل های غیردولتی و حمایتی قرار گرفته اند.
در این شرایط که هنوز قانون جامع حمایتی از بیماران حاد روانی وجود ندارد، تعدادی از روانپزشکان و مددکاران به صورت خودجوش گردهم آمدند و در بیمارستان شهید اصفهانی، خدمات رسانی و حمایت از خانواده های بیماران اسکیزوفرنی را در دستور کار خود قرار دادند.
کار به خوبی پیش می رفت. هر چند که امکانات در حداقل ممکن وجود داشت و هنوز محدودیت ها و ممانعت هایی در کار این گروه از متخصصان وجود داشت.
پیگیری درمان حتی به صورت تلفنی و گاه به صورت حضوری و پس از آن آموزش و اطلاع رسانی و آگاه سازی خانواده ها، دستاوردهای خوبی بود که کمک می کرد تا خانوده های آسیب دیده بیماران اسکیزوفرنیا، کمتر در معرض آسیب و خطر از هم پاشیدگی قرار بگیرند.
روند کمک رسانی ادامه داشت تا اینکه در سال ۱۳۷۸ و در یک حرکت و حمله ناگهانی مرکز شهید اصفهانی تعطیل و ۳۷۰ بیمار اسکیزوفرنی نگهداری شده در آن که تحت پوشش حمایت های این گروه از متخصصان و مددکاران قرار داشتند با مشکل نگهداری و حمایت مواجه شدند.
پیگیری های انجام شده در آن زمان به هیچ نتیجه ای نرسید. هر چند روانپزشکان آن مرکز به جد می گویند که با وجود کمک رسانه های خبری و گروهی از خیرین، در قفل زده شده مرکز درمانی شهید اصفهانی باز نشد.
زمان کوتاهی گذشت تا دوباره روانپزشکان و متخصصان گردهم آمدند و این بار به صورت یک انجمن مستقل از متخصصان روانپزشکی و روانشناسی و مددکاران بود، تصمیم گرفته شد تا فرآیند حمایت ادامه پیدا کند.
امبا
انجمن امبا به سادگی تشکیل و راه اندازی نشد تا امروز بتواند تعداد کثیری از خانواده های اسکیزوفرنی را تحت پوشش قرار دهد. انجمن حمایت از بیماران اسکیزوفرنیا تشکیل شد و اولین مجمع عمومی آن در سال ۱۳۷۸ تشکیل و با ادامه فعالیت ها و تدوین اساسنامه در سال ۱۳۸۰ تاسیس و فعالیت های خود را آغاز کرد. راه اندازی این انجمن از آن منظر قابل تامل است که بسیاری از خانواده های این بیماران از اعلام بیمار بودن فرزند یا همسر خود ننگ داشته و آن را به صورت مخفی نگه می داشتند.
از سوی دیگر فشارهای وارده بر این خانواده ها هم از منظر اقتصادی و هم روحی-روانی منجر شده بود تا افسردگی و اضطراب در بین خانواده ها گسترش پیدا کند. حمایت یک خیر و نیکوکار از اعضای این انجمن منجر شد تا دفتر کنونی این انجمن تهیه و بازسازی و فعال شود. با راه اندازی این دفتر به مدت دو سال طول کشید تا در سال 80 انجمن حمایت از بیماران اسکیزوفرنیا به صورت رسمی ثبت شود و فعالیتش را شروع کند.
فعالیت این دفتر در حالی شروع شد که چندان به حمایت نیکوکاران امیدی نبود، اما سرانجام با حمایت اعضای انجمن، این دفتر به صورت رسمی کار خودش را شروع کرد. فعالیت انجمن امبا اگرچه به آرامی و کندی آغاز شد اما موفق شد با استفاده از پتانسیل های جمعی و فردی خودش و با کمک رسانه ها و برخی از کانون ها و سازمان ها رشد چشمگیری در فعالیت های حمایتی داشته باشد. دکتر مهدی نصر اصفهانی، عضو انجمن امبا و یکی از اعضای پیشین هیات مدیره درباره فعالیت های این انجمن می گوید: این انجمن تا آنجا پیش رفت که در حال حاضر پوشش بیمه ای 80 نفر از بیماران اسکیزوفرنی را از وزارت بهداشت گرفته و همچنان درصدد توسعه دایره فعالیت ها و حمایت های پوششی خود است.